ชีวิต ∙ อิคิ ∙ 生き : ใช้ชีวิตแบบที่อยากมีชีวิต

4 เมษายน 2024

ทักษะสื่อสาร…สำรวมวาจา
สติมา…ชีวิตดี

ประโยคข้างต้นเป็นบทสรุป
จาก อิคิ ∙ 生き ที่มอบให้
เนื้อหาบทที่ 6 จากหนังสือ
Crucial Conversations ค่ะ

และการได้อ่านเนื้อหาบทนี้
ทำให้ อิคิ ∙ 生き ได้กลับไปทบทวนเรื่อง…
ขันธ์ 5 และ วงจรปฏิจจสุมปบาทอีกครั้ง
ส่งผลให้มีความเข้าใจ…
ในสองประเด็นข้างต้นมากขึ้น
จึงเป็นเหตุให้มาเขียนแบ่งปัน
กับทุกท่านในวันนี้ค่ะ

---

[Crucial Conversations]

หนังสือกล่าว…
คนบางคนมีแนวโน้มที่จะ
ระเบิดอารมณ์ออกมาได้
รุนแรงกว่าคนอื่น ๆ
ทั้ง ๆ ที่สิ่งเร้าอย่างเดียวกันนี้
กลับไม่สามารถทำให้
คนอีกกลุ่มหนึ่งโกรธเได้ลย
ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น❓
•
อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้น
แบบไม่มีที่มาที่ไป ไม่มีใครทำให้
เราเกิดอารมณ์ ความรู้สึก ดี แย่ได้
นอกจากตัวเราเอง
•
คนที่ไร้ทักษะในการเสวนาจะ…
ไม่เคยตั้งคำถามกับสิ่งที่ตัวเองคิด
ว่า…มันเป็นเช่นนั้นจริงไหม❓
•
เมื่อเราไม่เคยตั้งคำถาม
กับอารมณ์ความรู้สึกของตัวเอง
เราจึงหลงไปอยู่ภายใต้อาณัติ
ของอารมณ์ความรู้สึกโดยที่เราไม่รู้ตัว
•
บางคนก็รู้ว่า…
ต้องควบคุมอารมณ์ตัวเอง
แต่ไม่ได้สื่อสารสิ่งที่คิดออกไป
หลายครั้งกลับกลาย
เป็นการแสร้งแสดงอารมณ์
ที่ไม่ได้รู้สึกจากใจออกไป เช่น…
ภายในรู้สึกไม่ดี แต่พยายามกดไว้
และหยอดคำหวานออกไปแทน
เพื่อบรรเทาสถานการณ์
จนท้ายที่สุดความอัดอั้นตันใจยังอยู่
เพียงแค่รอเวลาปะทุเท่านั้น
•
สำหรับคนที่มีทักษะในการสนทนายอดเยี่ยม…
นอกจากพวกเขาจะรู้อารมณ์ตัวเองแล้ว
พวกเขายังไม่พยายามปิดบัง
หรือซ่อนเร้น เก็บกดอารมณ์ไว้
แต่พวกเขาจะ…
เห็น เข้าใจ และยอมรับ
อารมณ์ความรู้สึกที่เกิดขึ้นภายใน
ก่อนที่จะแสดงอะไรออกไป
เมื่อเห็น จึงทำความเข้าใจ
เมื่อทำความเข้าใจ
พวกเขาจึงเลือกได้ว่า…
จะแสดงพฤติกรรมอะไร
ที่ก่อประโยชน์มากกว่าให้โทษ

–

อารมณ์มีจุดเริ่มต้นมาจากที่ใด❓
การกระทำเป็นผลจากความรู้สึก
•
หากเป็นเช่นนั้นสิ่งที่ควรถามต่อคือ…
ความรู้สึกเป็นผลจากอะไร❓
•
เส้นทางสู่การกระทำ เริ่มจาก
⇒ สิ่งที่เราประสบ สิ่งที่เราได้ยิน ได้ฟัง
⇒ สิ่งที่เราคิด (ตีความและแต่งเรื่อง)
⇒ สิ่งที่เรารู้สึก
⇒ ลงท้ายด้วยสิ่งที่เรากระทำ
•
มีเพียงตัวเราเท่านั้นที่เป็นคนแต่งเรื่อง
ให้เราเชื่อ ตัดสินและรู้สึกเอง ดังนั้น…
ถ้าหากเราแต่งเรื่องในแบบที่ต่างออกไป
เราก็จะกลับมาควบคุมอารมณ์
ของตัวเองได้อีกครั้ง
ถ้าเราสามารถหาหนทางควบคุม
เรื่องที่เราแต่งขึ้นมา
ด้วยการเปลี่ยนความคิด
หรือการแต่งเรื่องเสียใหม่
เราย่อมสามารถควบคุมอารมณ์ตัวเอง
ได้อย่างอยู่หมัด
•
ประเด็นสำคัญอยู่ที่การแต่งเรื่อง
เพียงชั่วพริบตาหลังจากที่
เราสังเกตเห็นการกระทำของผู้อื่น
และเพียงชั่วพริบตาก่อนที่
เราจะเกิดอารมณ์ความรู้สึกบางอย่าง
เราได้แต่งเรื่องบางอย่างในความคิด
ขึ้นมาเรียบร้อยแล้ว ซึ่งกระบวนการนี้
เกิดขึ้นและจบลงอย่างรวดเร็ว
จนเราไม่ทันสังเกตเห็น
แสดงอารมณ์ที่ไม่ก่อประโยชน์ใด ๆ
ส่งผลให้การสนทนาแทนที่จะยกระดับ
ก็กลับกลายเป็นลดระดับซะอย่างนั้น

---

[อิคิ ∙ 生き ]
•
เนื้อหาจากหนังสือข้างต้น…
ทำให้ อิคิ ∙ 生き ระลึกถึงเรื่อง
ขันธ์ 5 และ วงจรปฏิจจสุมปบาท
ที่ครูบาอาจารย์ทางธรรมพร่ำสอนค่ะ
•
หนังสือเล่มนี้พยายามจะบอกเราว่า…
เจ้าต้นเหตุของปัญหาด้านความสัมพันธ์
ทั้งหมดทั้งมวลของมนุษย์ มาจาก…
การสื่อสารที่ไม่เข้าท่า ซึ่งเป็นผลมาจาก
การแต่งเรื่อง การตีความคู่สนทนา
อย่างไม่รู้เนื้อ รู้ตัว ของเรานั่นเอง
•
ส่วนครูบาอาจารย์ทางธรรมก็สอนว่า…
สิ่งนี้เรียกว่า…ขันธ์ 5
•
ขันธ์ 5 ประกอบด้วย…

❮รูป❯
เริ่มจากอายตนะภายนอก
รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์
มากระทบกับ…
อายตนะภายใน หรือ สฬายตนะ
ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ

❮เวทนา❯
เมื่อเกิดการกระทบ จึงเกิด สุข ทุกข์
มันคืออาการที่ทำให้เราสะดุด
สนใจเหตุการณ์ที่เกิด
ถ้าไม่สุขก็ไม่สน
ถ้าไม่ทุกข์ ก็ไม่ใส่ใจนำมาคิด

❮สัญญา❯
เมื่อเกิดสุข ทุกข์กับเหตุการณ์ตรงหน้า
จึงเริ่มสู่กระบวนการคิดอย่างจริงจัง
เราจะจับคู่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
กับสัญญา การจำได้หมายรู้
ประสบการณ์ชีวิตที่ผ่านมาของเรา

❮สังขาร❯
ขั้นตอนนี้ คือ กระบวนการผสมผสาน
สัญญาเก่าของเราจะนำพาเราไปปรุงแต่ง
ตีความเรื่องราวที่ประสบพบเจอ
จะตีความแบบไหน ก็ขึ้นอยู่กับ…
มุมมอง ความคิด ความเชื่อที่เราสั่งสมมา
สั่งสมดี เราก็จะตีความดี
สั่งสมไม่ดี ก็พาเราไปตีความไม่ดี…
มองโลกไม่ดี มองผู้คนไม่ดี
ส่งผลให้ตัดสินคนและเหตุการณ์ไม่ดี

❮วิญญาณ❯
ขั้นนี้คือขั้นที่ใจของเรา…
รับรู้และถูกกระทบของจริงค่ะ
ความรู้สึกสุขทุกข์จะถูกรับรู้
เข้าไปในใจจริง ๆ
ในขั้นเวทนาข้างต้น
จะเป็นแค่การสะกิดให้คิด ให้ปรุง
แต่ถ้าเราปล่อยตัวปล่อยใจให้ปรุงจนเสร็จ
คราวนี้หล่ะที่เราจะ…
⇒ โกรธจริง
⇒ เสียใจจริง
⇒ น้อยใจจริง
•
ถ้าไม่รู้ตัว…ความรู้สึกนี้
จะถูกบันทึกอยู่ในระดับจิตใต้สำนึก
เป็นการบันทึกเข้าไปใน สฬายตนะ
กลายเป็นอนุสัยติดตัว ก่อให้เกิดแว่นตา
ในการตัดสินและมองโลกของเรา
ในครั้งต่อ ๆ ไป
ถ้าเรา…สะสมอนุสัยดี…
เราก็จะมองโลกตรงตามความเป็นจริง
ในทางกลับกัน…ถ้าเรา…สะสมอนุสัยไม่ดี…
ถ้าเราไม่มองโลกดีเกินจริง ก็แย่เกินจริงไปเลยค่ะ
•
แล้วชีวิตก็วนลูปไปตามความคิดที่เราสั่งสม
เป็นวงจรที่หลุดพ้นได้ยาก กล่าวคือ…
เมื่อสิ่งไม่ดีถูกบันทึกลงจิตใต้สำนึกของเรา
วงจรแห่ง…เวทนา ตัณหา อุปาทาน
ภพ ชาติ ชรา มรณะ…ในชีวิตเรา
ก็จะเกิด ซ้ำแล้ว ซ้ำเล่า ไม่หลุด ไม่พ้นเสียที
•
ดังนั้นเราต้องฝึกมีสติบ่อย ๆ รู้ตัวให้เร็วตั้งแต่
ตอนที่เราได้เห็น ได้ยิน ได้ฟังได้ยิ่งดี
แต่ถ้าไม่ทัน ความคิดไม่ดีจะค่อย ๆ
ผ่านเข้ามาทีละด่าน หากเป็นเช่นนั้น…
ยังไงอย่าให้เกินขั้น บันทึกเป็นอนุสัย
รู้ให้ทัน…ถ้าเรากำลังจะเข้าสู่การรู้สึกจริง ๆ แล้ว
กำลังจะโกรธจริง เสียใจจริง น้อยใจจริง
หยุดให้ทัน แม้จะลงใจรู้สึกไปแล้ว
แต่อย่าให้มันประทับลงในจิต (ใต้สำนึก) นะคะ
•
หนังสือยังกล่าวอีกว่า…
“เรามักแต่งเติมความหมาย
ให้กับการกระทำที่เราได้เห็น
เพียงแค่ได้เห็นการกระทำธรรมดา…
เราก็จะคาดเดาเจตนาที่เป็นตัวผลักดัน
ให้เกิดพฤติกรรมนั้นขึ้น
(ทำไมเขาถึงทำอย่างนั้น)
เราจะเพิ่มคำตัดสินของเราลงไป
(การกระทำนั้นดีหรือร้าย)
และจากนั้นเมื่อได้ชั่งตวงความคิด
และเรื่องที่แต่งขึ้นแล้ว
ร่างกายของเราก็จะตอบสนอง
ออกมาในรูปของอารมณ์ความรู้สึก”
•
สำหรับ อิคิ ∙ 生き…
ตัวอย่างที่หนังสือกล่าวข้างต้น
สะท้อนเรื่องขันธ์ 5 ได้ชัดเจนมากค่ะ
ตัวอย่างทำให้เราได้เห็นว่า…
สัญญา สังขาร วิญญาณ…
ผลักดันเราให้พูดหรือกระทำบางอย่าง
จนนำไปสู่สุขทุกข์ของเราในท้ายที่สุด
•
สำหรับทุกวันนี้
อิคิ ∙ 生き เชื่อสุดหัวใจค่ะ
ว่าการเจริญสติและภาวนา
ไม่ใช่เรื่องศาสนา
ไม่ใช่ของใคร แต่เป็นของกลาง
เป็นหนทางแห่งการใช้ชีวิต
เป็นทักษะที่มนุษย์ควรฝึกฝนและมีไว้
เพื่อที่เราทุกคนจะได้ใช้ชีวิต
ในแบบที่อยากมีชีวิตค่ะ
•
และนี่เป็นอีกครั้ง
ที่ อิคิ ∙ 生き ได้สัมผัสว่า…
ปราชญ์ชาวตะวันตก
และ ครูบาอาจารย์ทางธรรม
สื่อสารคนละมุม ใช้คนละภาษา
ถ่ายทอดคนละเนื้อหา
แต่ลงท้ายด้วยเรื่องเดียวกัน
ดังนั้นการสำรวมวาจา
สำหรับ อิคิ ∙ 生き คือ…
ทักษะชีวิตดีที่ต้องฝึกฝนนะคะ
•
สวัสดีเช้าวันพฤหัสค่ะ

–

𝑺tory 𝒃y : ชีวิต ∙ อิคิ ∙ 生き : ใช้ชีวิตแบบที่อยากมีชีวิต
ที่มาและแรงบันดาลใจ : หนังสือ Crucial Conversations